Misschien is het u al opgevallen: er zijn hekken rondom de Sint-Valentinuskerk in Poppel geplaatst. Daarom willen we toelichten wat er dit jaar met de kerk in Poppel gebeurt en wat de plannen zijn voor de toekomst.
Strategische ligging en erfgoedstatus
De Sint-Valentinuskerk ligt centraal in de dorpskern van Poppel en werd in 2019 aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed. In 2022 werd het statuut van de kerk gewijzigd van categorie C naar B, wat betekent dat er binnen vijf jaar een herbestemming moet plaatsvinden.
Binnen een straal van 100 meter bevinden zich een gemeenschapsschool met ongeveer 350 leerlingen en een gemeentezaal die veelvuldig wordt gebruikt door zowel de school als de inwoners. Door deze centrale ligging en het intensieve gebruik van de omliggende voorzieningen is het gebouw een belangrijk knooppunt voor de dorpsgemeenschap.
Dringende renovatie en maatschappelijke meerwaarde
Om verval van de kerk te voorkomen, zijn ingrijpende renovatiewerken aan het dak en het buitenschrijnwerk noodzakelijk. Deze werken maken deel uit van de aanvraag van EFRO-subsidies, waardoor een groot deel van de investering extern wordt ondersteund.
Aangezien de huidige gemeentezaal sterk verouderd is en niet meer voldoet aan de hedendaagse noden, ontstond het idee om de activiteiten van de gemeentezaal en de school naar de kerk te verhuizen. Zo krijgt de herbestemming van de kerk een breed maatschappelijk draagvlak, terwijl de kerk niet langer gebruikt zal worden voor erediensten. Een herbestemmingsonderzoek in samenwerking met Kerkplus Provincie Antwerpen en ontwerpbureau Studio Open Kerken bevestigde de haalbaarheid van een nieuwe, polyvalente zaal. Wil je meer weten over dit participatietraject? Neem dan een kijkje op https://www.provincieantwerpen.be/nl/bestemmingsonderzoeken-kerkplus)
Ontwerp van de renovatiewerken
Arat Architecten stelde een ontwerp op voor de noodzakelijke renovatiewerken aan dak, gevels en buitenschrijnwerk. Het ontwerp houdt rekening met zowel de bestaande gebreken als de noden voor de toekomstige herbestemming van de kerk:
- Het dak wordt geïsoleerd, waardoor warmteverlies in het gebouw aanzienlijk wordt beperkt.
- De glas-in-loodramen krijgen aan de binnenzijde isolerende beglazing, wat niet alleen het warmteverlies vermindert, maar ook bijdraagt aan akoestische en thermische isolatie, waardoor de akoestiek alvast gedeeltelijk wordt verbeterd.
Fase 1: dak en beglazing
De eerste fase van de renovatiewerken start in maart en richt zich op het veiligstellen van de buitenschil van de Sint-Valentinuskerk, met bijzondere aandacht voor het dak en de ramen.
Er wordt begonnen met het bouwen van een stelling, wat ongeveer een maand in beslag zal nemen. Vanaf maart start het verwijderen van het oude dak, waarna de leien worden vervangen door kunstleien, zodat de oorspronkelijke uitstraling behouden blijft. Tegelijkertijd worden rotte houten elementen vervangen en eventuele lekkages hersteld, zodat de kerk weer stevig en duurzaam is. Ook de glas-in-loodramen krijgen de nodige aandacht: ze worden plaatselijk hersteld en voorzien van isolerende binnenbeglazing, wat zorgt voor een betere energie-efficiëntie. Als alles volgens planning verloopt, wordt deze fase tegen het einde van het jaar afgerond.
Het aanpakken van de buitenschil is essentieel om verder verval te voorkomen en om toekomstige gebruikers voldoende comfort te bieden. Grote kerkgebouwen hebben vaak te maken met aanzienlijke energieverliezen, vooral via het dak en door enkel glas in de ramen. Het isoleren van deze onderdelen zorgt ervoor dat warmteverlies wordt beperkt en dat de temperatuur in het gebouw beter gereguleerd kan worden, wat het comfort van bezoekers verhoogt.
De opdracht “Renovatie Sint-Valentinuskerk Poppel – fase 1 (dak- en gevelwerken)” werd gegund aan Monument Goedleven nv uit Brasschaat. De aannemer werd geselecteerd op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding. Als alles volgens plan verloopt, wordt fase 1 tegen het einde van 2026 afgerond.
De totale restauratiekostprijs bedraagt 1.662.126,28 euro (incl. btw), waarvan een aanzienlijk deel wordt gefinancierd via Europese EFRO-subsidies en Vlaamse subsidies. Het resterende bedrag wordt gedragen door het lokaal bestuur van Ravels.
Fase 2: herbestemming tot gemeenschapszaal
Na afronding van de eerste fase zal het interieur van de kerk worden getransformeerd tot een multifunctionele gemeenschapszaal, volgens het box-in-box principe. Hierbij wordt een nieuwe, volledig functionele zaal binnen de bestaande kerk geplaatst, waardoor het historische karakter behouden blijft terwijl het gebouw comfortabel en energiezuinig wordt. De ontwerper voor deze fase wordt nog dit jaar aangesteld. De nieuwe zaal zal ruimte bieden voor culturele, sociale en gemeenschapsactiviteiten, en vormt zo een belangrijke meerwaarde voor de inwoners van Ravels.
Het lokaal bestuur zal de inwoners blijven informeren over het verdere verloop van de werken en de volgende fases van het project. Wil je meer weten? Neem dan regelmatig een kijkje op https://www.ravels.be/restauratie-sint-valentinuskerk.
