Nieuwe tijdscapsule voor de toekomst
Voor de herplaatsing van de bol wordt een nieuwe tijdscapsule samengesteld met documenten en beelden die een tijdsbeeld schetsen van Ravels vandaag.
De capsule bevat onder meer:
- een overzicht van de huidige samenstelling van het lokaal bestuur
- een woord van de burgemeester
- informatie over de restauratiewerken
- actuele foto’s van de kerk en haar omgeving
- documenten die het huidige tijdsbeeld mee vastleggen
De tijdscapsule wordt mee ingesloten in de bol en blijft daar bewaard voor toekomstige generaties. In de oorspronkelijke bol werden bij de opening geen historische documenten aangetroffen, enkel stof en insecten.
“De terugplaatsing van de haan en de bol is voor ons allemaal een bijzonder moment. We brengen een stukje van onze geschiedenis weer thuis en tegelijk geven we dit gebouw een toekomst waar onze inwoners trots op kunnen zijn. Zo zorgen we ervoor dat ons erfgoed blijft leven, met respect voor het verhaal dat het al zo lang met zich meedraagt,” zegt Nic Andriessen, burgemeester van Ravels.
Vakmanschap in de restauratie van de bol en haan
De restauratie van de bol en haan werd uitgevoerd door aannemer Goedleven nv uit Brasschaat en gebeurde in verschillende zorgvuldig opgebouwde fasen:
- Controle van het metaal op structurele staat
- Aanbrengen van een beschermende rood-oranje coating om het metaal te beschermen
- Aanbrengen van een goud/gele primer als basis voor het bladgoud
- Afwerking met het eigenlijke verguldingsproces
Door deze technische opbouw wordt niet alleen de esthetiek hersteld, maar ook de duurzaamheid van het element verzekerd voor de toekomst.
Symboliek van haan en bol
Volgens de plaatselijke heemkundekring "Heem is Hier" gaat de traditie van de kerkhaan terug tot de vroege middeleeuwen. Symbolen zoals de haan werden tijdens de kerstening overgenomen uit oudere Germaanse en Keltische tradities en kregen later ook een christelijke betekenis.
De haan staat van oudsher symbool voor waakzaamheid, bescherming en een nieuw begin. Omdat hanen vroeger alarm sloegen bij dreigend gevaar, kregen ze een plaats hoog op kerktorens als wakers over de gemeenschap.
Binnen de christelijke traditie verwijst de haan ook naar het bijbelverhaal waarin Petrus Jezus driemaal verloochent vóór het kraaien van de haan. Daardoor groeide de haan uit tot een symbool van trouw, waakzaamheid en bezinning.
Ook de bol onder de haan draagt symboliek met zich mee. In oude volksgeloven zouden glanzende bollen kwade geesten afweren. Later kreeg de bol ook een christelijke interpretatie als verwijzing naar de wereld of naar de appel van de zondeval.
De combinatie van bol, kruis en haan boven op een kerktoren is daarom niet toevallig: ze symboliseren samen zonde, verlossing en nieuw begin — een beeldtaal die eeuwenlang herkenbaar bleef in het Europese kerklandschap.
Historische context : een kerk met een bewogen geschiedenis
De plaatselijke heemkundekring Heem is Hier bracht tijdens een werfbezoek de historische gelaagdheid van het kerkgebouw opnieuw onder de aandacht.
In oktober 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd de kerktoren van Poppel zwaar beschadigd. Kort nadien werd een tijdelijk dak geplaatst om het gebouw te beschermen. In 1950 kreeg de kerk opnieuw de toren zoals we die vandaag kennen. In 1988 werd de kerktoren al een eerste keer gerestaureerd.
Ook vandaag staat de Sint-Valentinuskerk opnieuw in de steigers, in het kader van onderhouds- en restauratiewerken die deel uitmaken van de voorbereiding op de herbestemming van het kerkgebouw naar een polyvalente ruimte voor de inwoners van de gemeente Ravels.
Stand van de werken
Naast de herplaatsing van de haan en bol zijn ook andere werken lopend of afgerond:
- Vernieuwing van de leien op de toren in afrondingsfase
- Reiniging van de torengevels en plaatselijke metselwerkherstellingen
- Plaatsing van loopbruggen over het schip van de kerk
Nog geplande werken:
- Sloop en vernieuwing van dakbedekking en isolatie van de rest van het kerkgebouw, te beginnen bij het schip
- Vernieuwing van goten en afvoeren
- Verwijdering en vervanging van voorzetbeglazing
- Restauratie van glas-in-loodramen
- Nieuwe isolerende binnenvoorzetbeglazing
- Reinigings- en herstellingswerken aan de gevels
Stellingen
De stellingen rond de toren worden in de week van 18 mei afgebroken en daarna verder opgebouwd rond het kerkgebouw. De stellingen rond het kerkgebouw blijven vermoedelijk staan tot in het najaar.
De opdracht “Renovatie Sint-Valentinuskerk Poppel – fase 1 (dak- en gevelwerken)” werd gegund aan Monument Goedleven nv uit Brasschaat, op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding.
De totale restauratiekost bedraagt 1.662.126,28 euro (incl. btw). Hiervan wordt 437.486,75 euro gefinancierd via Europese EFRO-subsidies en 250.000 euro via Vlaamse subsidies. Het resterende bedrag wordt gedragen door het lokaal bestuur van Ravels.
Medegefinancierd door de Europese Unie
Dit project wordt mede mogelijk gemaakt met steun van de Europese Unie. Bij publicaties of berichtgeving over deze restauratiewerken wordt gevraagd het logo “Medegefinancierd door de Europese Unie” mee op te nemen.
